Borsa İstanbul (İMKB) Kurulalı Kaç Gün Geçti?

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nın (İMKB) Resmi Açılışı Hakkında

Türkiye ekonomisinin serbest piyasa dinamikleriyle bütünleşmesinde en kritik dönemeçlerden biri olan İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nın (İMKB) Resmi Açılışı, finans tarihimizde bir milat olarak kabul edilir. 1980'li yılların başında alınan "24 Ocak Kararları" ile başlayan ekonomik liberalleşme sürecinin en somut ve kurumsal adımı olan bu olay, sermayenin tabana yayılması ve şirketlerin finansman kaynaklarına daha kolay erişebilmesi adına atılmıştır. Bugün Borsa İstanbul (BIST) adıyla bildiğimiz ve küresel piyasalarda önemli bir oyuncu haline gelen kurumun temelleri, işte bu tarihi günde atılmıştır. İMKB, sadece bir ticaret platformu değil, aynı zamanda Türkiye'nin modern finansal okuryazarlığının başladığı yerdir.

Olayın gerçekleştiği tarih: 26.12.1985

Ekonomik tarihimize altın harflerle yazılan bu kuruluşun üzerinden ne kadar zaman geçtiğini, sayfamızdaki sayaç üzerinden saniyesi saniyesine takip edebilirsiniz. "İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nın (İMKB) Resmi Açılışı üzerinden kaç gün geçti?" sorusunun cevabı, Türkiye'nin finansal olgunlaşma sürecinin de bir göstergesidir.

Olayın Detayları

1980'lerin ortalarına gelindiğinde, Türkiye'de sermaye piyasalarının düzenlenmesi ve denetim altına alınması bir zorunluluk haline gelmişti. O dönemde "Banker Krizi" gibi olaylar, denetimsiz piyasaların risklerini acı bir şekilde göstermişti. Dönemin Başbakanı Turgut Özal'ın vizyonu doğrultusunda, sermaye piyasasının kurumsallaşması için çalışmalar hızlandırıldı. İMKB'nin kuruluşuna giden yolda, Ekim 1981'de Sermaye Piyasası Kanunu çıkarıldı. Ardından, borsanın yönetmeliği ve çalışma esasları belirlendi. 26 Aralık 1985 tarihinde, Cağaloğlu'ndaki tarihi binada düzenlenen görkemli bir törenle İMKB resmen açıldı. Bu açılış, Türkiye'de organize bir menkul kıymetler piyasasının doğuşunu simgeliyordu. İlk işlemler ise açılıştan kısa bir süre sonra, 3 Ocak 1986 tarihinde başladı.

• Kurucu Başkan: Borsanın ilk başkanı olarak atanan Muharrem Karslı, kurumun ilk yıllarındaki zorlu yapılanma sürecini yöneten en önemli isimdir.
• İlk Mekan: Borsa, faaliyetlerine İstanbul Cağaloğlu'ndaki Ziraat Bankası binasının bir bölümünde başlamış, daha sonra Karaköy ve ardından İstinye'deki modern kampüsüne taşınmıştır.
• Siyasi İrade: Dönemin Başbakanı Turgut Özal ve Başbakan Yardımcısı Kaya Erdem, borsanın kurulmasında ve serbest piyasa ekonomisine geçişte başrolü oynamışlardır.
• İlk İşlemler: Başlangıçta tahta sistemiyle (manuel olarak tahtaya fiyat yazarak) işlem gören hisse senetleri, bugünkü dijital hızın aksine, fiziksel bir pazar yeri atmosferinde el değiştiriyordu.

Tarihsel Önemi ve Etkileri

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nın (İMKB) Resmi Açılışı tarihi, Türkiye'nin kapalı ekonomi modelinden küresel entegrasyona geçişinin en net kanıtıdır. Bu olay, Türk şirketlerinin sadece banka kredilerine bağımlı kalmadan, halka arz yoluyla sermaye bulabilmesinin önünü açmıştır. İMKB'nin kuruluşu, yabancı yatırımcıların Türkiye'ye güven duyması ve portföy yatırımları yapabilmesi için gerekli yasal ve teknik altyapıyı sağlamıştır. İMKB tarihi boyunca yaşanan gelişmeler, Türkiye'nin makroekonomik istikrarı ile doğrudan paralel ilerlemiştir.

Uzun vadeli etkilere bakıldığında, İMKB'nin varlığı kurumsal yönetim ilkelerinin gelişmesine, şirketlerin şeffaflaşmasına ve uluslararası raporlama standartlarının Türkiye'ye gelmesine öncülük etmiştir. 2013 yılında Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası (VİOP) ve İstanbul Altın Borsası ile birleşerek "Borsa İstanbul" adını alması, bu tarihi yolculuğun bölgesel bir finans gücüne dönüşmesini simgeler. İMKB'nin etkileri sadece ekonomiyle sınırlı kalmamış, toplumda "yatırım" kavramının algılanış biçimini de kökten değiştirmiştir.

Bu Tarihin Diğer Önemli Olayları

• 1898: Marie Curie ve Pierre Curie, radyoaktif bir element olan radyumu keşfettiklerini duyurdular. Bilim dünyası için devrim niteliğinde bir gündü.
• 1975: Sovyetler Birliği, dünyanın ilk süpersonik taşıma uçağı olan Tupolev Tu-144'ü servise soktu.
• 2004: Hint Okyanusu'nda meydana gelen 9.1 büyüklüğündeki deprem ve ardından oluşan tsunami, Güneydoğu Asya'da büyük bir felakete yol açtı (Aynı gün, farklı yıl).

İlginç Bilgiler

• Tahta Sistemi: İMKB'nin ilk yıllarında işlemler bilgisayarlar üzerinden değil, "tahta" adı verilen siyah panolar üzerinde tebeşirle fiyat yazılarak yapılıyordu. Brokerlar bağırarak emirlerini iletiyordu.
• Sınırlı Şirket Sayısı: Açılış döneminde borsada işlem gören şirket sayısı sadece 40 civarındaydı. Bugün bu sayı yüzlerle ifade edilmekte ve işlem hacmi milyarlarca lirayı bulmaktadır.
• Karaköy Binası: Borsa, Cağaloğlu'ndan sonra Karaköy'deki binasına geçtiğinde, işlem salonunun yetersizliği nedeniyle brokerların dürbünle fiyatları takip etmeye çalıştığı dönemler olmuştur.
• İsim Değişikliği: Kurum yıllarca "İMKB" kısaltmasıyla anıldıktan sonra, marka değerini artırmak ve bütünleşik bir yapı oluşturmak amacıyla 5 Nisan 2013 tarihinde resmen "Borsa İstanbul" (BIST) adını almıştır.

Bu olaydan sonra neler değişti?

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nın (İMKB) Resmi Açılışı sonrasında Türkiye'de finansal ekosistem tamamen değişti. "Yastık altı" birikimlerin ekonomiye kazandırılması kavramı hayatımıza girdi. Vatandaşlar için mevduat faizi ve döviz dışında, hisse senedi gibi yeni bir yatırım aracı doğdu. Şirketler için ise kurumsallaşma bir prestij ve zorunluluk haline geldi. Bu olayın ardından teknolojik altyapı yatırımları hızlandı; manuel işlemlerden tamamen elektronik, yüksek frekanslı işlemlere geçildi. Bugün Borsa İstanbul, dünyanın önde gelen borsalarıyla teknolojik iş birlikleri yapan ve bölgesel endeksleri etkileyen dev bir yapıya dönüştü. İMKB'nin açılışı, Türkiye'nin modern kapitalizmle tanışmasının en somut adımıydı.