COVID-19 Pandemi İlanından Beri Kaç Gün Geçti?

DSÖ'nün COVID-19'u Pandemi İlan Etmesi Hakkında

Modern dünya tarihinin en belirleyici dönüm noktalarından biri olan DSÖ'nün COVID-19'u Pandemi İlan Etmesi, küresel sağlık sistemlerinden ekonomiye, eğitimden sosyal yaşama kadar her alanı derinden sarsan bir sürecin resmi başlangıcıdır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkan ve kısa sürede kıtaları aşan Yeni Tip Koronavirüs (SARS-CoV-2) salgınını tanımlamak için bu kararı aldığında, dünya geri dönüşü olmayan bir yola girmiş oldu. Bu ilan, sadece tıbbi bir terim değişikliği değil, aynı zamanda devletlerin acil durum protokollerini devreye sokması için bir uyarı niteliği taşıyordu.

Olayın gerçekleştiği tarih olan 11.03.2020, insanlık hafızasına kazınan en kritik tarihlerden biridir. Bu tarihten önce "bölgesel bir tehdit" veya "salgın" olarak görülen virüs, bu açıklama ile birlikte tüm insanlığın ortak sorunu haline gelmiştir. DSÖ'nün COVID-19'u Pandemi İlan Etmesi nedir sorusunun cevabı, virüsün coğrafi sınır tanımaksızın, kontrolsüz bir şekilde tüm dünyada yayılım göstermesi durumunun resmileşmesidir. Bu tarihi anın üzerinden ne kadar zaman geçtiğini, sitemizdeki sayaç üzerinden gün, saat ve dakika bazında takip edebilir, DSÖ'nün COVID-19'u Pandemi İlan Etmesi kaç gün geçti sorusunun cevabını anlık olarak görebilirsiniz.

Olayın Detayları

2019 yılının sonlarında Çin'de başlayan gizemli zatürre vakaları, 2020'nin ilk aylarında hızla yayılarak küresel bir endişe kaynağına dönüştü. Ocak ve Şubat aylarında DSÖ, durumu "Uluslararası Öneme Sahip Halk Sağlığı Acil Durumu" olarak nitelendirse de, "pandemi" kelimesini kullanmaktan kaçınmıştı. Ancak virüsün İtalya, İran ve Güney Kore gibi ülkelerde patlama yapması ve Antarktika hariç tüm kıtalara sıçraması, beklenen açıklamayı zorunlu kıldı. 11 Mart 2020 tarihinde Cenevre'de düzenlenen basın toplantısında, DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, "COVID-19'un artık bir pandemi olarak nitelendirilebileceği değerlendirmesini yaptık" diyerek tarihi duyuruyu gerçekleştirdi.

Bu süreçteki gelişmeler ve aktörler şunlardır:

• Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus: DSÖ Genel Direktörü olarak süreci yöneten ve pandemi ilanını bizzat yapan isimdir. Açıklamasında, "Virüsün yayılma hızı ve şiddeti ile yetkililerin harekete geçme konusundaki yetersizliği bizi derin endişeye sevk etmektedir" ifadelerini kullanmıştır.
• SARS-CoV-2 Virüsü: Olayın başrolündeki biyolojik ajan. Yüksek bulaşıcılık oranı ve asemptomatik yayılım özelliği, pandeminin ilan edilmesindeki en büyük etkendir.
• Uluslararası Baskı: Birçok bilim insanı ve sağlık otoritesi, DSÖ'yü pandemi ilan etmekte geç kalmakla suçlamıştır. İlanın yapıldığı gün dünya genelinde 118.000'den fazla vaka ve 4.000'den fazla can kaybı bulunuyordu.
• Eş Zamanlı Türkiye Gündemi: Tesadüfi bir şekilde, Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı da aynı günün ilk saatlerinde (11 Mart 2020) Türkiye'deki ilk resmi COVID-19 vakasını duyurmuştur. Bu durum, DSÖ'nün COVID-19'u Pandemi İlan Etmesi tarihi ile Türkiye'nin salgınla tanışma tarihini eşitlemiştir.

Tarihsel Önemi ve Etkileri

Bu olay, 1918 İspanyol Gribi'nden sonra dünyanın gördüğü en büyük küresel sağlık krizi olarak tarihe geçmiştir. DSÖ'nün COVID-19'u Pandemi İlan Etmesi önemi, sadece sağlık boyutuyla sınırlı kalmamış, sosyolojik ve ekonomik paradigmaları değiştirmiştir. İlanın hemen ardından ülkeler sınırlarını kapatmış, uluslararası uçuşlar durdurulmuş ve milyarlarca insan evlerine kapanmıştır. "Karantina", "sosyal mesafe" ve "filyasyon" gibi kavramlar günlük dilin bir parçası haline gelmiştir.

Uzun vadeli DSÖ'nün COVID-19'u Pandemi İlan Etmesi etkileri arasında şunlar sayılabilir:

Ekonomik olarak, Büyük Buhran'dan bu yana görülen en sert daralmalardan biri yaşanmıştır. Tedarik zincirleri kırılmış, turizm ve havacılık sektörleri durma noktasına gelmiştir. Öte yandan, dijitalleşme süreci inanılmaz bir ivme kazanmış, teknoloji şirketleri devasa büyümeler kaydetmiştir. Sağlık alanında ise aşı teknolojilerinde (özellikle mRNA) devrim niteliğinde ilerlemeler sağlanmış, bilimsel iş birliği daha önce görülmemiş seviyelere ulaşmıştır.

Bu Tarihin Diğer Önemli Olayları

11 Mart tarihi, sadece COVID-19 pandemisi ile değil, yakın tarihteki diğer büyük olaylarla da anılmaktadır. Bu tarih, dünya genelinde hüzünlü ve dönüştürücü olaylara sahne olmuştur:

• 11 Mart 2011 - Fukuşima Nükleer Felaketi: Japonya'da meydana gelen 9.0 büyüklüğündeki deprem ve ardından gelen tsunami, Fukuşima I Nükleer Santrali'nde kazaya yol açmış, Çernobil'den sonraki en büyük nükleer felaket yaşanmıştır.
• 11 Mart 2004 - Madrid Tren Saldırıları: İspanya'nın başkenti Madrid'de banliyö trenlerine düzenlenen bombalı saldırılarda 191 kişi hayatını kaybetmiş, bu olay Avrupa tarihinin en kanlı terör eylemlerinden biri olmuştur.
• 11 Mart 2020 - Türkiye'de İlk Vaka: Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, Türkiye'de tespit edilen ilk Koronavirüs vakasını gece yarısı yaptığı basın toplantısıyla duyurmuştur.

İlginç Bilgiler

Pandemi ilanı ve sonrasındaki süreçle ilgili az bilinen bazı detaylar ve istatistikler şunlardır:

• Kelime Kökeni: "Pandemi" kelimesi Yunanca "pan" (tüm) ve "demos" (insanlar) kelimelerinin birleşiminden gelir. Yani kelime anlamı "tüm insanlara ait" demektir.
• Tuvalet Kağıdı Krizi: Pandemi ilanıyla birlikte dünya genelinde en çok stoklanan ürünlerden biri tuvalet kağıdı olmuştur. Bu durum, belirsizlik anlarında insanların kontrol hissini geri kazanma psikolojisiyle açıklanmıştır.
• Hava Kirliliğinde Düşüş: Pandemi ilanından sonra gelen kapanmalar (lockdown) sayesinde, sanayi üretiminin ve araç trafiğinin azalmasıyla dünya genelinde hava kirliliği rekor seviyede düşmüş, Venedik kanallarındaki suların berraklaştığı görülmüştür.
• En Hızlı Aşı: Tarihte bir hastalığa karşı en hızlı aşı geliştirme rekoru bu süreçte kırılmıştır. Normalde yıllar süren süreçler, acil durum izinleri ve küresel fonlama sayesinde aylara inmiştir.

Bu olaydan sonra neler değişti?

DSÖ'nün 11 Mart 2020'deki ilanından sonra dünya "Yeni Normal" kavramıyla tanıştı. İş hayatında ofis bağımlılığı azaldı ve uzaktan çalışma (home office) kalıcı bir model haline geldi. Eğitimde online platformların kullanımı zorunluluktan alışkanlığa dönüştü. Kişisel hijyen farkındalığı artarken, maske kullanımı Asya ülkelerinden sonra Batı kültüründe de yer edindi. E-ticaret hacmi katlanarak büyüdü ve dijital dönüşümünü tamamlayamayan işletmeler tarih sahnesinden silindi. Kısacası, 11 Mart 2020, 21. yüzyılın en büyük kırılma noktası olarak tarihteki yerini aldı.