Kıbrıs Barış Harekatı'ndan Beri Kaç Gün Geçti?

Kıbrıs Barış Harekatı Hakkında

Kıbrıs Barış Harekatı, Türk siyasi ve askeri tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri olarak kabul edilir. Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından gerçekleştirilen bu askeri müdahale, sadece Kıbrıs adasının değil, Doğu Akdeniz'in kaderini kalıcı olarak değiştirmiştir. Zürih ve Londra Antlaşmaları gereğince garantör devlet statüsünde olan Türkiye'nin, adadaki Türk soydaşlarının güvenliğini sağlamak ve anayasal düzeni yeniden tesis etmek amacıyla başlattığı bu operasyon, uluslararası hukuk çerçevesinde meşru bir zemine oturtulmuştur. Tarih sayfalarında "Atilla Harekâtı" kod adıyla da bilinen bu olay, Kıbrıs Türk halkının varoluş mücadelesinin en somut göstergesidir.

Olayın gerçekleştiği tarih olan 20.07.1974, Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) için bir kurtuluş ve özgürlük günü olarak anılmaktadır. Bu tarih, adadaki etnik çatışmaların, baskıların ve Enosis (Kıbrıs'ın Yunanistan'a bağlanması) hayallerinin son bulduğu gündür. Peki, Kıbrıs Barış Harekatı nedir ve neden bu kadar önemlidir? Bu harekat, adada yaşayan Türklerin can güvenliğini teminat altına almış ve bugünkü iki toplumlu yapının temellerini atmıştır.

Sitemizdeki hesaplama aracını kullanarak, tarihin seyrini değiştiren bu önemli olaydan, yani Kıbrıs Barış Harekatı'ndan beri kaç gün geçti sorusunun cevabını saniyesi saniyesine öğrenebilirsiniz. 1974 yılının o sıcak Temmuz sabahından bugüne kadar geçen süreyi görmek, tarihin ne kadar hızlı aktığını ve bu süre zarfında nelerin değiştiğini anlamak açısından etkileyici bir deneyim sunmaktadır.

Olayın Detayları

Kıbrıs Barış Harekatı, durup dururken başlayan bir süreç değildir. 15 Temmuz 1974 tarihinde, Yunanistan'daki Cunta yönetiminin desteğiyle, EOKA lideri Nikos Sampson tarafından Kıbrıs Cumhurbaşkanı Makarios'a karşı bir darbe düzenlenmiştir. Bu darbenin açık amacı, adayı Yunanistan'a bağlamak, yani Enosis'i gerçekleştirmekti. Bu durum, adadaki Türk varlığını doğrudan tehdit ediyor ve uluslararası antlaşmaları ihlal ediyordu. Türkiye, garantörlük hakkını kullanarak önce diplomatik girişimlerde bulunmuş, İngiltere ile görüşmeler yapmış ancak bir sonuç alamamıştır.

Dönemin Başbakanı Bülent Ecevit ve Başbakan Yardımcısı Necmettin Erbakan'ın kararlı tutumuyla, Türk Silahlı Kuvvetleri 20 Temmuz 1974 sabahı havadan ve denizden adaya çıkarma yapmıştır. "Ayşe Tatile Çıksın" parolası ise, harekatın ikinci aşamasının (14 Ağustos 1974) başlangıç şifresi olarak tarihe geçmiştir. Harekat, Cenevre görüşmelerinden sonuç alınamaması üzerine iki aşamalı olarak gerçekleştirilmiş ve bugünkü sınırlar çizilmiştir.

• Ana Aktörler: Dönemin Türkiye Başbakanı Bülent Ecevit, Başbakan Yardımcısı Necmettin Erbakan, KKTC Kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş ve Kıbrıs'taki darbeci lider Nikos Sampson.
• Askeri Strateji: Harekat, Girne plajlarına yapılan amfibi çıkarma ve Kayseri Hava İndirme Tugayı'nın stratejik noktalara paraşütle inmesiyle başlamıştır.
• Diplomatik Süreç: Türkiye, harekat öncesinde garantör devlet olarak İngiltere ile Londra'da görüşmüş, ancak ortak müdahale kararı çıkmayınca tek başına hareket etmiştir.
• İki Aşamalı Harekat: Birinci harekat 20-22 Temmuz arası sürmüş ve bir köprübaşı tutulmuştur. İkinci harekat ise 14-16 Ağustos tarihlerinde gerçekleşmiş ve adanın bugünkü Türk bölgesi kontrol altına alınmıştır.

Tarihsel Önemi ve Etkileri

Kıbrıs Barış Harekatı önemi bakımından, Soğuk Savaş döneminin en kritik bölgesel çatışmalarından biridir. Bu harekat, Türkiye'nin kendi sınırları dışında gerçekleştirdiği en kapsamlı askeri operasyonlardan biri olma özelliğini taşır. Harekatın en büyük başarısı, 1963 yılından beri gettolarda yaşamak zorunda bırakılan, katliam tehdidi altındaki Kıbrıs Türk halkının özgürlüğüne kavuşmasıdır. Harekat sonucunda adanın kuzeyinde güvenli bir bölge oluşturulmuş ve bu süreç 1983 yılında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin (KKTC) ilanıyla taçlanmıştır.

Kıbrıs Barış Harekatı etkileri sadece ada ile sınırlı kalmamıştır. Harekat sonrasında ABD ve Batılı ülkeler tarafından Türkiye'ye uygulanan silah ambargosu, Türkiye'nin savunma sanayisinde dışa bağımlılığını sorgulamasına neden olmuştur. Bugün Türkiye'nin gurur kaynağı olan ASELSAN, ROKETSAN, HAVELSAN gibi yerli savunma sanayi devlerinin temelleri, bu ambargoların yarattığı zorunlulukla atılmıştır. Dolayısıyla, Kıbrıs Barış Harekatı tarihi, aynı zamanda Türk savunma sanayisinin de miladı sayılabilir.

Bu Tarihin Diğer Önemli Olayları

• 20 Temmuz 1936: Türkiye'nin İstanbul ve Çanakkale Boğazları üzerindeki egemenliğini tam olarak geri kazandığı Montrö Boğazlar Sözleşmesi imzalandı. Bu tarih, Türk diplomasisi için çifte zafer günüdür.
• 20 Temmuz 1969: İnsanlık tarihinde büyük bir adım atıldı; Apollo 11 mürettebatı Ay'a iniş yaptı ve Neil Armstrong Ay yüzeyine ayak basan ilk insan oldu.
• 20 Temmuz 1944: Nazi Almanyası lideri Adolf Hitler'e yönelik, tarihe "Valkyrie Operasyonu" olarak geçen başarısız bir suikast girişimi düzenlendi.

İlginç Bilgiler

• Parola "Ayşe": İkinci harekatın başlaması için Cenevre'de bulunan Dışişleri Bakanı Turan Güneş'in Ankara'yı arayıp "Ayşe tatile çıksın" şifresini kullanması gerekmiştir. Ayşe, Turan Güneş'in kızı Ayşe Güneş Ayata'dır.
• Beşparmak Dağları'ndaki Tank: Harekat sırasında paletleri kilitlendiği veya yolu şaşırdığı için Beşparmak Dağları'nın zirvesine yakın, ulaşılması imkansız gibi görünen bir noktada kalan Türk tankı, bugün hala orada bir anıt olarak durmaktadır.
• Gazeteci Şehit: Harekatı takip eden gazeteci Adem Yavuz, Rumlar tarafından esir alındıktan sonra şehit edilmiştir. Adı Türkiye'de birçok kuruma verilmiştir.
• Siyasi Sonuç: Harekat, sadece Kıbrıs'taki darbe yönetimini değil, aynı zamanda Yunanistan'daki Albaylar Cuntası'nın da devrilmesine ve Yunanistan'a demokrasinin geri gelmesine vesile olmuştur.

Bu olaydan sonra neler değişti?

Kıbrıs Barış Harekatı sonrasında adanın demografik ve siyasi yapısı tamamen değişmiştir. 1975 yılında Viyana'da yapılan Nüfus Mübadele Antlaşması ile güneydeki Türkler kuzeye, kuzeydeki Rumlar ise güneye göç etmiştir. Bu durum, adada iki kesimli bir yapının fiilen oluşmasını sağlamıştır. Siyasi olarak ise 1975'te Kıbrıs Türk Federe Devleti kurulmuş, uluslararası tanınma ve izolasyon sorunları devam etse de, 15 Kasım 1983'te Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) bağımsızlığını ilan etmiştir. Günümüzde Kıbrıs Barış Harekatı kaç gün geçti diye baktığımızda, geçen onca yıla rağmen Kıbrıs meselesinin uluslararası diplomasinin en sıcak gündem maddelerinden biri olmaya devam ettiğini görüyoruz. Ancak değişmeyen tek gerçek, Kıbrıs Türkünün adadaki varlığının ve güvenliğinin bu harekatla teminat altına alınmış olmasıdır.