Pandemi Bitişinden Beri Kaç Gün Geçti?

DSÖ'nün COVID-19 Küresel Acil Durumunu Sonlandırması Hakkında

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından yapılan açıklama ile modern tarihin en zorlu sağlık krizlerinden biri olan COVID-19 pandemisi için "Küresel Acil Durum" statüsünün kaldırılması, insanlık tarihi için bir dönüm noktasıdır. Yaklaşık üç buçuk yıl süren, ekonomileri durduran, sınırları kapatan ve milyonlarca insanın hayatını kaybetmesine neden olan bir sürecin resmi olarak "acil" statüsünden çıkarılması anlamına gelen bu olay, küresel çapta derin bir nefes alınmasını sağlamıştır. Bu karar, virüsün tamamen yok olduğu anlamına gelmese de, artık virüsle mücadelenin acil durum seviyesinden, rutin sağlık yönetimi seviyesine geçtiğini tescillemiştir.

Olayın gerçekleştiği tarih: 05.05.2023

Bu tarihi anın üzerinden ne kadar zaman geçtiğini merak ediyorsanız, sayfamızdaki hesaplama aracı sayesinde DSÖ'nün COVID-19 Küresel Acil Durumunu Sonlandırması kaç gün geçti sorusunun cevabını saniyesi saniyesine öğrenebilirsiniz. Bu tarih, maskelerin, karantinaların ve seyahat kısıtlamalarının gölgesinde geçen yılların ardından, normalleşme sürecinin uluslararası arenada en yetkili ağızdan onaylandığı gündür.

Olayın Detayları

DSÖ'nün COVID-19 Küresel Acil Durumunu Sonlandırması nedir sorusunu tam olarak anlayabilmek için Cenevre'de yaşanan o kritik anlara odaklanmak gerekir. 5 Mayıs 2023 tarihinde, Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, Uluslararası Sağlık Tüzüğü Acil Durum Komitesi'nin 15. toplantısının ardından kameraların karşısına geçti. Komite, virüsün yayılım hızının azalması, aşılamanın küresel çapta yaygınlaşması ve toplumsal bağışıklığın artması gibi faktörleri göz önünde bulundurarak, COVID-19'un artık "Uluslararası Önemi Haiz Halk Sağlığı Acil Durumu" (PHEIC) oluşturmadığı yönünde tavsiyede bulunmuştu. Dr. Tedros, bu tavsiyeyi kabul ederek acil durumun sona erdiğini resmen ilan etti.

Bu karar bir anda alınmamıştı; aylar süren verilerin incelenmesi, hastaneye yatış oranlarındaki düşüşler ve ölüm oranlarındaki azalmalar titizlikle takip edilmişti. Ancak Dr. Tedros, bu ilanı yaparken temkinli olmayı da elden bırakmadı. "Bu, COVID-19'un küresel bir sağlık tehdidi olarak sona erdiği anlamına gelmiyor" diyerek, ülkelerin rehavete kapılmaması gerektiğinin altını çizdi. Bu olay, virüsün pandemik fazdan endemik faza geçişinin en güçlü sinyaliydi.

• Ana Aktör: Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus (DSÖ Genel Direktörü).
• Karar Mekanizması: Uluslararası Sağlık Tüzüğü (2005) Acil Durum Komitesi.
• Kritik Gerekçe: Nüfus bağışıklığının enfeksiyon ve/veya aşılama yoluyla yüksek seviyelere ulaşması.
• İlginç Bir Detay: Acil durumun ilan edildiği 30 Ocak 2020 tarihinden bu yana tam 1191 gün geçmişti.

Tarihsel Önemi ve Etkileri

DSÖ'nün COVID-19 Küresel Acil Durumunu Sonlandırması tarihi, 21. yüzyılın en büyük krizlerinden birinin yönetim şeklinin değiştiği gün olarak tarih kitaplarında yerini almıştır. Bu kararın tarihsel önemi, sadece tıbbi bir statü değişikliği olmasının çok ötesindedir. Bu tarih, küresel tedarik zincirlerinin yeniden tam kapasiteyle çalışmaya başlaması, uluslararası turizmin önündeki son psikolojik ve bürokratik engellerin kalkması ve "yeni normal" kavramının yerini tekrar "normal"e bırakması açısından sembolik bir zaferdir.

DSÖ'nün COVID-19 Küresel Acil Durumunu Sonlandırması etkileri Türkiye ve dünya üzerinde uzun vadeli değişimlere yol açmıştır. Türkiye'de zaten büyük ölçüde gevşetilmiş olan tedbirler, bu kararla birlikte tamamen gündemden düşmüş, sağlık sistemi pandemi modundan çıkarak rutin işleyişine tam dönüş yapmıştır. Dünyada ise özellikle Asya ülkelerinde devam eden sıkı tedbirlerin sonlanması hızlanmıştır. Ekonomik olarak, pandeminin yarattığı belirsizlik ortamının resmi olarak bitişi, piyasalara güven aşılamış olsa da, pandemi döneminde basılan paraların yarattığı enflasyonist baskıların etkileri bu tarihten sonra da hissedilmeye devam etmiştir.

Bu Tarihin Diğer Önemli Olayları

5 Mayıs tarihi, sadece pandeminin acil durumunun bitişiyle değil, tarihte pek çok farklı olayla da anılmaktadır. Bu tarihin denk geldiği günlerde yaşanan diğer gelişmelerden bazıları şunlardır:

• Hıdırellez (5-6 Mayıs): Türk dünyasında ve Balkanlarda baharın müjdecisi olarak kutlanan Hıdırellez'in başlangıcıdır. Pandemi acil durumunun bitişinin, doğanın uyanışını simgeleyen bu bayrama denk gelmesi hoş bir tesadüf olmuştur.
• Napolyon Bonapart'ın Ölümü (1821): Fransız askeri ve siyasi lideri Napolyon, sürgünde olduğu St. Helena adasında 5 Mayıs tarihinde hayatını kaybetmiştir.
• Avrupa Konseyi'nin Kuruluşu (1949): Avrupa'da insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğünü savunmak amacıyla Avrupa Konseyi 5 Mayıs'ta kurulmuştur.

İlginç Bilgiler

DSÖ'nün COVID-19 Küresel Acil Durumunu Sonlandırması süreciyle ilgili az bilinen istatistikler ve detaylar, olayın büyüklüğünü daha iyi anlamamızı sağlar:

• Can Kaybı İstatistikleri: DSÖ acil durumu sonlandırdığında, resmi olarak bildirilen can kaybı sayısı 7 milyona yaklaşmıştı. Ancak Dr. Tedros, gerçek sayının muhtemelen 20 milyonun üzerinde olduğunu belirtmiştir.
• Aşı Rekoru: Acil durum süresince dünya genelinde 13 milyardan fazla doz COVID-19 aşısı uygulanmıştır. Bu, insanlık tarihinin en büyük ve en hızlı aşılama kampanyasıdır.
• Ekonomik Maliyet: Pandeminin küresel ekonomiye maliyetinin trilyonlarca dolar olduğu tahmin edilmektedir. Acil durumun bitişi, bu maliyetin hesaplanması ve telafisi sürecinin de başlangıcı olmuştur.
• Toplantı Süresi: Acil durumun kaldırılması kararının alındığı 15. toplantı saatlerce sürmüş ve komite üyeleri arasında yoğun teknik tartışmalar yaşanmıştır.

Bu olaydan sonra neler değişti?

DSÖ'nün COVID-19 Küresel Acil Durumunu Sonlandırması önemi, sonrasında yaşanan toplumsal ve teknolojik dönüşümlerle daha net anlaşılmaktadır. Olayın ardından uzaktan çalışma modelleri birçok şirket için kalıcı hale gelmiş, dijital göçebelik kavramı standartlaşmıştır. Tıp dünyasında ise mRNA teknolojisinin başarısı, kanser ve diğer virüs aşıları için yapılan çalışmalara büyük bir ivme kazandırmıştır. Ayrıca, kişisel hijyen farkındalığı kalıcı olarak artmış, maske kullanımı zorunluluktan çıkıp bireysel bir tercih ve nezaket göstergesi haline gelmiştir. "Uzun COVID" (Long Covid) kavramı ise acil durum bitse bile, hastalığın kronik etkilerinin yıllarca araştırılacak bir konu olduğunu bize göstermiştir.