Şapka Kanunu Kabul Edildiğinden Beri Kaç Gün Geçti?

Şapka İktisası Hakkında Kanun'un Kabulü Hakkında

Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş yıllarında gerçekleştirilen en sembolik ve toplumsal etkisi en yüksek devrimlerden biri, hiç şüphesiz Şapka İktisası Hakkında Kanun'un Kabulü olayıdır. Genç Cumhuriyetin yüzünü Batı'ya ve çağdaş medeniyetlere döndüğünün en somut göstergelerinden biri olan bu kanun, kılık ve kıyafette yapılan köklü değişikliğin hukuki zeminini oluşturmuştur. Şapka İktisası, sadece bir başlık değişimi değil, aynı zamanda zihniyet devriminin ve sekülerleşme çabalarının toplumsal hayata yansımasıdır. Osmanlı İmparatorluğu'ndan kalan ve sınıfsal ya da dini ayrımları simgeleyen başlıkların yerine, o dönemde "medeni dünyanın" ortak başlığı olarak kabul edilen şapkanın getirilmesi hedeflenmiştir.

Olayın gerçekleştiği tarih olan 25.11.1925, Türkiye'nin modernleşme tarihinde bir dönüm noktası olarak kabul edilir. Bu tarih, Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğinde gerçekleştirilen Atatürk Devrimleri'nin (İnkılapları) sosyal hayata doğrudan dokunan en önemli halkalarından biridir. Şapka Kanunu tarihi, Türk toplumunun dış görünüşüyle de evrensel standartlara uyum sağlama iradesinin tescillendiği gündür.

Aradan geçen uzun yıllara rağmen, bu devrimin etkileri ve tarihsel önemi hala tazeliğini korumaktadır. Sitemizde yer alan hesaplama aracı sayesinde, Türkiye'nin çehresini değiştiren Şapka Kanunu kabul edildiğinden beri kaç gün geçti sorusunun cevabını anlık olarak görebilir, bu büyük değişimin üzerinden geçen zamanı gün, saat ve dakika bazında takip edebilirsiniz.

Olayın Detayları

Şapka İktisası Hakkında Kanun'un kabulüne giden süreç, aslında kanunun meclisten geçmesinden aylar önce başlamıştı. Mustafa Kemal Atatürk, 1925 yılının Ağustos ayında Kastamonu ve İnebolu'ya yaptığı tarihi ziyarette ilk kez halkın karşısına şapka ile çıkmıştır. 24 Ağustos 1925'te Kastamonu'da yaptığı konuşmada, "Biz her nokta-i nazardan medeni insan olmalıyız. Fikrimiz, zihniyetimiz, tepeden tırnağa kadar medeni olacaktır. Medeni ve beynelmilel kıyafet milletimiz için layık bir kıyafettir, onu giyeceğiz" diyerek devrimin işaret fişeğini yakmıştır. Bu hamle, kanunun meclise gelmesinden önce halkı psikolojik olarak hazırlamayı amaçlayan stratejik bir adımdı.

Bu hazırlık sürecinin ardından, 25 Kasım 1925 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) 671 Sayılı "Şapka İktisası Hakkında Kanun" görüşülmeye başlandı. Kanun teklifi, o dönemde İçişleri Bakanı (Dahiliye Vekili) olan Şükrü Kaya tarafından meclise sunuldu. Meclis içindeki bazı milletvekillerinin, bu değişikliğin anayasaya ve kişi hürriyetine aykırı olduğu yönündeki itirazlarına rağmen, yapılan oylama sonucunda kanun kabul edildi. Kanun, TBMM üyeleri ve memurların şapka giymesini zorunlu kılarken, halkın da şapka dışındaki başlıkları (fes, sarık, kalpak vb.) kullanmasını yasaklıyordu.

• Mustafa Kemal Atatürk: Devrimin mimarı ve ilk uygulayıcısı olarak Kastamonu gezisiyle süreci başlatan lider.
• Şükrü Kaya: Kanun teklifini meclise sunan ve savunmasını yapan dönemin Dahiliye Vekili.
• Nureddin Paşa: Kanunun anayasaya aykırı olduğunu savunarak mecliste muhalefet eden Bursa Milletvekili.
• TBMM: Kanunu kabul ederek modernleşme yolunda yasal zemini oluşturan kurum.

Tarihsel Önemi ve Etkileri

Şapka İktisası Hakkında Kanun'un Kabulü, basit bir giyim kuşam meselesi olmanın çok ötesinde anlamlar taşır. Şapka Kanunu önemi, toplumdaki dini ve sınıfsal ayrımları simgeleyen kıyafetlerin kaldırılarak, yerine eşitlikçi ve çağdaş bir görünümün getirilmesinde yatar. Osmanlı döneminde kişilerin başlıkları; rütbelerini, mesleklerini ve dini aidiyetlerini belli ederdi. Cumhuriyet rejimi ise imtiyazsız, sınıfsız ve kaynaşmış bir ulus yaratma hedefi doğrultusunda, vatandaşları dış görünüşte eşitlemeyi amaçlamıştır.

Bu kanun, Türkiye'nin laikleşme sürecinin en görünür adımıdır. Fes, o dönemde dini bir sembol gibi algılanmaya başlandığı için, fesin atılıp şapkanın giyilmesi, teokratik devlet yapısından laik ulus devlete geçişin bir beyanıydı. Şapka Kanunu etkileri uzun vadede Türk toplumunun Batı dünyası ile entegrasyonunu hızlandırmış, "Doğulu" imajının yerine "Modern" bir Türkiye imajının yerleşmesini sağlamıştır. Bu değişim, daha sonra gelecek olan harf devrimi ve diğer sosyal inkılaplar için de cesaret verici bir zemin hazırlamıştır.

Bu Tarihin Diğer Önemli Olayları

• 25 Kasım 1934: Mustafa Kemal Paşa'ya "Atatürk" soyadının verildiği kanun kabul edildi. Bu tarih, Şapka Kanunu ile aynı gün olması bakımından ilginç bir tesadüf ve tarihi bir bütünlük taşır.
• 25 Kasım 1893: Orhun Kitabeleri, Danimarkalı dilbilimci Vilhelm Thomsen tarafından okundu. Türk tarihi açısından büyük bir keşif olan bu olay, Türk dilinin köklerine inilmesini sağladı.
• 25 Kasım 1943: Sir Winston Churchill, Franklin D. Roosevelt ve Çan Kay-Şek'in katıldığı Kahire Konferansı başladı. İkinci Dünya Savaşı'nın seyrini değiştiren önemli toplantılardan biridir.

İlginç Bilgiler

• Fesin İronik Tarihi: Şapka Kanunu ile yasaklanan "Fes", aslında Osmanlı'ya II. Mahmud döneminde bir modernleşme hareketi olarak getirilmişti. 1826'da Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasından sonra, o dönemde "gavur başlığı" denilerek eleştirilen fes, zamanla gelenekselleşmiş ve 1925'te bu kez tutuculuğun sembolü olarak görülmüştür.
• Stok Sorunu ve Fiyat Artışları: Kanunun kabul edilmesiyle birlikte ülkede büyük bir şapka kıtlığı yaşandı. Avrupa'dan gemilerle şapka ithal edildi. İstanbul'da şapka fiyatları bir anda karaborsaya düştü ve fahiş fiyatlara satılmaya başlandı.
• Hasır Şapka (Panama): Atatürk'ün Kastamonu ziyaretinde giydiği beyaz Panama şapka, o dönemde en çok aranan ve moda olan model haline geldi. Halk, Atatürk'ü örnek alarak benzer şapkaları bulmak için terzilere akın etti.

Bu olaydan sonra neler değişti?

Şapka Kanunu'nun kabulü ve uygulanmasıyla birlikte Türkiye'nin sokak silüeti tamamen değişti. Şapka İktisası nedir sor